ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย

ไขมันในเลือดผิดปกติ

อ่าน LDL, HDL และไตรกลีเซอไรด์ร่วมกับเบาหวาน ความดัน การสูบบุหรี่ อายุ และประวัติครอบครัว ไม่ตัดสินจากตัวเลขเดียว

ภาพการขนส่ง LDL และไตรกลีเซอไรด์จากตับสู่หลอดเลือดและการเกิดคราบไขมัน ในภาพรวมอวัยวะและระบบที่เกี่ยวข้อง

สรุปก่อนอ่านต่อ

เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร

LDL ที่สูงเพิ่มโอกาสเกิดคราบในหลอดเลือด ส่วนไตรกลีเซอไรด์สูงร่วมกับ HDL ต่ำหรือ LDL สูงยิ่งเพิ่มความเสี่ยง การตีความจึงต้องดูทั้งชุดและดูความเสี่ยงส่วนบุคคล

อาหารมีผล แต่พันธุกรรม โรคประจำตัว ยา น้ำหนัก และกิจกรรมก็สำคัญ บางคนจึงยังจำเป็นต้องใช้ยาแม้รับประทานอาหารดีขึ้นแล้ว

คำศัพท์สุขภาพ

01
LDL และ HDL
LDL พาคอเลสเตอรอลไปตามเลือดและเมื่อมีมากเกินอาจสะสมในผนังหลอดเลือด ส่วน HDL ช่วยพาคอเลสเตอรอลบางส่วนกลับไปจัดการที่ตับ ต้องอ่านร่วมกับความเสี่ยงอื่น
02
VLDL
อนุภาคที่ตับสร้างเพื่อขนส่งไตรกลีเซอไรด์ไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย และเปลี่ยนต่อเป็นอนุภาคชนิดอื่นได้
03
non-HDL, ApoB และ Lp(a)
ค่าตรวจไขมันเพิ่มเติมที่แพทย์อาจใช้ในบางคน เพื่อมองจำนวนหรือชนิดของอนุภาคที่เกี่ยวข้องกับการสะสมในหลอดเลือด

เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย

อธิบายกลไกทีละขั้น

ไขมันในเลือดผิดปกติไม่ใช่แค่ LDL สูง อาจเป็นไตรกลีเซอไรด์สูง HDL ต่ำ หรือมีอนุภาคเสี่ยงจำนวนมากจากพันธุกรรม เบาหวาน ไทรอยด์ต่ำ โรคไต ยา และรูปแบบอาหาร

01

ตับส่งอนุภาคไขมัน

ตับสร้าง VLDL เพื่อนำไตรกลีเซอไรด์ไปใช้ ก่อนเปลี่ยนต่อเป็น LDL

02

LDL ค้างในผนังหลอดเลือด

อนุภาคถูกกักและเปลี่ยนสภาพ จึงเรียกเม็ดเลือดขาวเข้ามา

03

คราบไขมันโตหรือแตก

คราบทำให้หลอดเลือดตีบ และหากแตกอาจเกิดลิ่มเลือดอุดตันเฉียบพลัน

ภาพการขนส่ง LDL และไตรกลีเซอไรด์จากตับสู่หลอดเลือดและการเกิดคราบไขมัน
อนุภาคไขมันเดินทางในเลือดเหมือนพาหนะ LDL ที่มากเกินสามารถแทรกผนังหลอดเลือด กระตุ้นภูมิคุ้มกัน และค่อยๆ กลายเป็นคราบไขมัน

อ่านผลไขมันให้เป็นใน 1 นาที

เลขไหนควรต่ำ เลขไหนควรสูง และตัวไหนต้องรีบจัดการ

หน่วยที่ใช้คือ mg/dL ตัวเลขด้านล่างช่วยอ่านผลเบื้องต้นสำหรับผู้ใหญ่ แต่เป้าหมายจริงต้องดูอายุ เบาหวาน โรคไต การสูบบุหรี่ ความดัน ประวัติครอบครัว และเคยมีโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมองหรือไม่

จำง่ายที่สุดระยะยาวให้จับตา LDL · ถ้า TG สูงมากให้ระวังตับอ่อนอักเสบ

HDL เป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่คะแนนโบนัสที่นำมาหักล้าง LDL หรือ TG ที่สูงได้

LDLเป้าหมายตามความเสี่ยง

ไขมันที่สะสมในผนังหลอดเลือด

เสี่ยงก้ำกึ่ง–ปานกลาง: ต่ำกว่า 100 mg/dL

ถ้ามีความเสี่ยงหัวใจสูง เป้าหมายอาจต่ำกว่า 70 และผู้ที่เสี่ยงสูงมากหรือเคยมีโรคหลอดเลือดอาจต้องต่ำกว่า 55 โดยให้แพทย์เป็นผู้กำหนด

ถ้า LDL ตั้งแต่ 160 ขึ้นไป ควรประเมินความเสี่ยงและประวัติครอบครัว ไม่ควรรอให้ออกอาการ

HDLใช้ประกอบ ไม่ใช่เป้าหมายหลัก

ตัวช่วยพาคอเลสเตอรอลกลับไปที่ตับ

ค่าต่ำ: ชายต่ำกว่า 40 · หญิงต่ำกว่า 50 mg/dL

HDL ต่ำเป็นสัญญาณว่าความเสี่ยงอาจสูงขึ้น แต่ HDL ที่ดูดีไม่สามารถหักล้าง LDL ที่สูงได้ จึงต้องอ่านพร้อมกันทั้งชุด

อย่าซื้ออาหารเสริมเพื่อไล่เพิ่ม HDL จากตัวเลขเพียงค่าเดียว ให้เน้นการเคลื่อนไหว น้ำหนัก บุหรี่ และความเสี่ยงรวม

TGช่วงปกติ: ต่ำกว่า 150 mg/dL

ไตรกลีเซอไรด์หรือพลังงานส่วนเกินในเลือด

150–499 mg/dL: สูงกว่าช่วงปกติ

ค่านี้ขึ้นได้มากจากเครื่องดื่มหวาน แป้งขัดขาว แอลกอฮอล์ เบาหวานที่คุมไม่ดี และพลังงานส่วนเกิน

ตั้งแต่ 500 ต้องพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบ และตั้งแต่ 1,000 ต้องจัดการอย่างเร่งด่วน

TOTALใช้คัดกรอง ไม่ใช่เป้าหมายหลัก

คอเลสเตอรอลรวม

ต่ำกว่า 200 mg/dL เป็นค่าอ้างอิงเบื้องต้น

ตัวเลขนี้รวมหลายส่วน จึงบอกไม่ได้เองว่าอันตรายแค่ไหน ต้องเปิดดู LDL, HDL และ TG เสมอ

ค่า non-HDL คำนวณจาก Total ลบ HDL เป้าหมายอาจต่ำกว่า 130, 100 หรือ 85 ตามระดับความเสี่ยง

ความเสี่ยงสะสมระยะยาวLDL คือเป้าหมายหลัก

ยิ่งสูงและอยู่นาน คราบไขมันยิ่งมีเวลาสะสมในหลอดเลือด

ควรนัดประเมินเร็วTG ตั้งแต่ 500 mg/dL

ต้องหาสาเหตุร่วม เช่น เบาหวาน แอลกอฮอล์ ยา ไทรอยด์ หรือพันธุกรรม

ควรรีบประเมินTG ตั้งแต่ 1,000 mg/dL

เสี่ยงตับอ่อนอักเสบมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อปวดท้องส่วนบน คลื่นไส้ หรืออาเจียน

ลดให้ตรงกับค่าที่สูง

คำว่า “งดหวาน งดมัน” ต้องแยกให้ออกว่าอาหารไหนเพิ่มค่าใด

หวานจัด · แป้งขัดขาว · แอลกอฮอล์ตับสร้างไตรกลีเซอไรด์เพิ่ม
TG และ VLDL สูงขึ้นไขมันค้างในเลือดและตับมากขึ้น
ถ้า LDL สูง

ลดไขมันอิ่มตัวและงดไขมันทรานส์ก่อน

ลดหรือเลี่ยง

หมูสามชั้น หนังไก่ ไส้กรอก กุนเชียง เนย ชีส นมเต็มมันเนย กะทิเข้มข้น น้ำมันมะพร้าว น้ำมันปาล์ม ของทอด และเบเกอรี่ที่ใช้เนยขาว

เปลี่ยนเป็น

เปลี่ยนเป็นปลา เต้าหู้ ถั่ว เนื้อไม่ติดมัน นมไขมันต่ำ และใช้น้ำมันไม่อิ่มตัว เช่น น้ำมันรำข้าว คาโนลา หรือมะกอกในปริมาณพอดี

ถ้า TG สูง

ตัดน้ำตาลเหลว แป้งขัดขาว และแอลกอฮอล์

ลดหรือเลี่ยง

น้ำอัดลม ชานม กาแฟใส่น้ำเชื่อมหรือนมข้น น้ำผลไม้ ขนมหวาน เบเกอรี่ และข้าวหรือเส้นขัดขาวในมื้อที่มากเกินไป

เปลี่ยนเป็น

เลือกน้ำเปล่า กาแฟหรือชาไม่หวาน ผลไม้ทั้งชิ้น ผัก ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสี พร้อมจัดปริมาณข้าวหรือเส้นให้พอดีกับกิจกรรม

ถ้าสูงทั้งคู่

ลดหวานและมันพร้อมกัน แต่ไม่ต้องงดไขมันดี

ลดหรือเลี่ยง

อาหารทอด ขนมหวาน เนื้อแปรรูป อาหารสำเร็จรูป มื้อใหญ่ และการดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ

เปลี่ยนเป็น

ให้ครึ่งจานเป็นผัก เพิ่มโปรตีนไม่ติดมันและใยอาหาร เลือกไขมันไม่อิ่มตัวแทนไขมันอิ่มตัว และขยับร่างกายสม่ำเสมอ

สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล

ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว

01

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

  • พันธุกรรม โดยเฉพาะ LDL สูงตั้งแต่อายุน้อย
  • เบาหวาน อ้วนลงพุง ไทรอยด์ต่ำ และโรคไต
  • อาหารไขมันอิ่มตัวสูง ขนมหวาน แอลกอฮอล์ และยาบางชนิด
02

อาการที่พบบ่อย

  • ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการ
  • ไตรกลีเซอไรด์สูงมากอาจทำให้ตับอ่อนอักเสบ
  • ก้อนไขมันตามเอ็นหรือรอบตาอาจชี้ภาวะพันธุกรรม
03

แพทย์ตรวจอย่างไร

  • ตรวจ lipid profile หลังประเมินบริบทการอดอาหาร
  • คำนวณความเสี่ยงหัวใจและหลอดเลือดรวม
  • พิจารณา non-HDL, ApoB หรือ Lp(a) ในผู้เสี่ยงบางราย
04

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

  • ลดไขมันอิ่มตัวและอาหารแปรรูป เพิ่มใยอาหารละลายน้ำ
  • ขยับร่างกาย ลดรอบเอว และควบคุมน้ำตาล
  • ใช้ยาลดไขมันตามระดับความเสี่ยง ไม่รอให้มีอาการ

เรื่องสำคัญที่ควรรู้

จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน

01

LDL เป็นเป้าหมายสำคัญ

LDL สูงสัมพันธ์กับการสะสมคราบในหลอดเลือดและความเสี่ยงหัวใจและสมอง

02

ไตรกลีเซอไรด์ตอบสนองต่อวิถีชีวิต

ขนมหวาน แอลกอฮอล์ น้ำหนัก และเบาหวานที่ควบคุมไม่ดีอาจทำให้ค่าสูงขึ้น

03

เป้าหมายไม่เหมือนกันทุกคน

ผู้ที่เคยมีโรคหัวใจหรือหลอดเลือดอาจมีเป้าหมายเข้มกว่าคนทั่วไป

อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน

เริ่มดูแลจากสิ่งที่ทำได้จริง

  • ถ้า LDL สูง ให้ลดหมูสามชั้น หนังไก่ เนื้อแปรรูป เนย ชีส กะทิเข้มข้น น้ำมันมะพร้าว น้ำมันปาล์ม ของทอด และเบเกอรี่ที่มีไขมันอิ่มตัวหรือไขมันทรานส์สูง
  • ถ้าไตรกลีเซอไรด์สูง ให้ตัดน้ำอัดลม ชานม กาแฟหวาน น้ำผลไม้ ขนมหวาน แป้งขัดขาวปริมาณมาก และแอลกอฮอล์ก่อน
  • เปลี่ยนเป็นผัก ถั่ว ธัญพืชไม่ขัดสี ปลา เต้าหู้ โปรตีนไม่ติดมัน และไขมันไม่อิ่มตัวในปริมาณเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องงดไขมันทุกชนิด
  • ทบทวนผลตรวจและความจำเป็นของยากับแพทย์ ไม่ใช้ผลจากอาหารเสริมแทนการตรวจเลือด

อ่านต่ออย่างเข้าใจ

อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์

เลือกผลิตภัณฑ์จากข้อมูลฉลาก

เลือกสูตรจากข้อมูลที่ตรวจสอบได้

อาหารที่หลากหลายยังเป็นพื้นฐาน ผลิตภัณฑ์ด้านล่างจัดไว้เป็นทางเลือกสำหรับอ่านรายละเอียดสูตร เปรียบเทียบรูปแบบ และตรวจข้อมูลฉลากต่อ

01
เริ่มจากอาหารเริ่มจากอาหารและกิจวัตรจริง

ดูสิ่งที่รับประทานเป็นประจำ ก่อนตัดสินใจว่าต้องการเสริมส่วนใด

02
อ่านสูตรให้ครบอ่านสูตรต่อหน่วยบริโภค

เทียบส่วนประกอบ ปริมาณ รูปแบบผลิตภัณฑ์ และคำเตือนบนฉลาก

03
เช็กความเหมาะสมทบทวนความเหมาะสมของคุณ

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยา หรือมีแผนผ่าตัด ควรตรวจสอบกับบุคลากรทางการแพทย์

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นทางเลือกเสริมจากอาหารและกิจวัตร ควรใช้ตามฉลาก และดูแลร่วมกับแผนการรักษาเมื่อมีโรคประจำตัว

แหล่งอ้างอิงหลัก

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ

  1. CDCLDL and HDL Cholesterol and Triglycerides
  2. American Heart Association · American College of Cardiology2026 Guideline on the Management of Dyslipidemia
  3. American Heart Association2026 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health
  4. NIH · NHLBIBlood Cholesterol Treatment
  5. American College of CardiologyACC Consensus on Hypertriglyceridemia