ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย

กระเพาะปัสสาวะอักเสบและการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

เชื้อแบคทีเรียในกระเพาะปัสสาวะทำให้แสบขัด ปัสสาวะบ่อยหรือเร่งด่วน หากลามถึงไตอาจมีไข้และปวดสีข้าง

ภาพไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ แสดงเชื้อเดินขึ้นสู่กระเพาะปัสสาวะ ในภาพรวมอวัยวะและระบบที่เกี่ยวข้อง

สรุปก่อนอ่านต่อ

เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร

การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่างมักทำให้แสบเวลาปัสสาวะ ปัสสาวะถี่ เร่งด่วน ปวดหน่วงท้องน้อย หรือปัสสาวะขุ่นและมีกลิ่น แต่อาการเหล่านี้อาจคล้ายช่องคลอดอักเสบ นิ่ว หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จึงควรประเมินตามบริบท

ผู้หญิงมีความเสี่ยงสูงจากโครงสร้างท่อปัสสาวะ ส่วนผู้ชาย เด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ ผู้มีเบาหวาน นิ่ว สายสวน หรือภูมิคุ้มกันต่ำต้องพิจารณาปัจจัยซับซ้อนมากขึ้น การตรวจปัสสาวะและเพาะเชื้อช่วยเลือกยาปฏิชีวนะเมื่อจำเป็น

เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย

อธิบายกลไกทีละขั้น

แสบขัดหรือปัสสาวะบ่อยไม่ได้แปลว่าเป็น UTI ทุกครั้ง และปัสสาวะขุ่นหรือกลิ่นแรงอย่างเดียวไม่พอ โดยเฉพาะผู้สูงอายุควรดูอาการทางเดินปัสสาวะและผลตรวจร่วมกัน เพื่อลดการใช้ยาปฏิชีวนะเกินจำเป็น

01

เชื้อเข้าสู่ท่อปัสสาวะ

แบคทีเรียจากลำไส้เป็นสาเหตุพบบ่อยและสามารถเดินสวนทางขึ้นมา

02

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ

เยื่อบุที่ระคายทำให้แสบ ปวดเร่งด่วน และถ่ายบ่อยครั้งละน้อย

03

เชื้ออาจขึ้นถึงไต

เมื่อเชื้อผ่านท่อไต จะเกิดไข้ ปวดสีข้าง และเสี่ยงติดเชื้อในเลือด

ภาพไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ แสดงเชื้อเดินขึ้นสู่กระเพาะปัสสาวะ
UTI ส่วนใหญ่เริ่มจากแบคทีเรียบริเวณรอบท่อปัสสาวะเดินขึ้นสู่กระเพาะปัสสาวะ หากเชื้อขึ้นตามท่อไตถึงไต อาจทำให้ไข้สูง หนาวสั่น และติดเชื้อรุนแรง

ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้

จำนวนเชื้อในปัสสาวะต้องอ่านร่วมกับอาการและวิธีเก็บ ไม่ใช้ตัวเลขเดียวตัดสินให้ยาทุกคน

ปัสสาวะแสบขัด ถี่ และปวดท้องน้อยเข้ากับกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ส่วนไข้และปวดสีข้างชวนคิดถึงการติดเชื้อที่ไต

01

อาการทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง

แสบขัด ถี่ ปวดปวดปัสสาวะ และปวดเหนือหัวหน่าว

ช่วงอ้างอิง
อาการใหม่หลายข้อเพิ่มความน่าจะเป็น แต่ยังต้องดูตกขาว โรคติดต่อ และโรคอื่น
ควรนัดประเมิน
อาการในผู้ชาย ผู้ตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุเปราะบาง หรือผู้มีสายสวนควรประเมินเฉพาะบริบท
ควรประเมินเร่งด่วน
ไข้ ปวดหลังหรือสีข้าง อาเจียน ซึม หรือความดันตกอาจเป็นกรวยไตอักเสบหรือ sepsis
02

ผลเพาะเชื้อ

ชนิดและจำนวนเชื้อจากตัวอย่างที่เก็บถูกวิธี

ช่วงอ้างอิง
เชื้อในปัสสาวะโดยไม่มีอาการส่วนใหญ่ไม่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ ยกเว้นบางกลุ่มเช่นตั้งครรภ์หรือก่อนหัตถการ
ควรนัดประเมิน
อาการไม่ดีขึ้นหรือกลับซ้ำต้องทบทวนผลความไวต่อยาและสาเหตุแทรกซ้อน
ควรประเมินเร่งด่วน
อย่าใช้ยาปฏิชีวนะที่เหลือ เพราะชนิดและระยะรักษาแตกต่างกัน
อ่านตัวเลขอย่างปลอดภัย

ปัสสาวะขุ่นหรือมีกลิ่นอย่างเดียวไม่ยืนยัน UTI และความสับสนอย่างเดียวในผู้สูงอายุต้องหาสาเหตุอื่นร่วม

สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล

ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว

01

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

  • เพศหญิง การมีเพศสัมพันธ์ และหลังหมดประจำเดือน
  • ปัสสาวะค้าง ต่อมลูกหมากโต นิ่ว และสายสวน
  • เบาหวาน การตั้งครรภ์ และความผิดปกติทางเดินปัสสาวะ
02

อาการที่พบบ่อย

  • แสบขัด ปัสสาวะบ่อยหรือเร่งด่วน
  • ปวดท้องน้อย ปัสสาวะเป็นเลือด
  • ไข้ หนาวสั่น ปวดสีข้าง คลื่นไส้บ่งถึงไต
03

แพทย์ตรวจอย่างไร

  • ซักอาการและตรวจปัสสาวะ
  • เพาะเชื้อเมื่อซับซ้อน เป็นซ้ำ ตั้งครรภ์ หรือสงสัยไต
  • ตรวจภาพเมื่อสงสัยนิ่ว อุดตัน หรือความผิดปกติโครงสร้าง
04

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

  • ดื่มน้ำตามความเหมาะสมและไม่กลั้นปัสสาวะ
  • รับยาตามชนิดและระยะเวลาที่แพทย์สั่ง ไม่ใช้ยาที่เหลือ
  • ไข้ หนาวสั่น ปวดสีข้าง อาเจียน ซึม หรือความดันตกให้ไปโรงพยาบาล

เรื่องสำคัญที่ควรรู้

จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน

01

ไข้และปวดสีข้างอาจหมายถึงเชื้อขึ้นไต

อาการหนาวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือเจ็บหลังด้านข้างร่วมกับอาการปัสสาวะต้องประเมินเร็วเพื่อลดภาวะแทรกซ้อน

02

ปัสสาวะมีเชื้อแต่ไม่มีอาการไม่ใช่ทุกคนต้องใช้ยา

การรักษาขึ้นกับอาการ การตั้งครรภ์ และหัตถการทางเดินปัสสาวะ การใช้ยาโดยไม่จำเป็นเพิ่มเชื้อดื้อยา

03

กลับเป็นซ้ำต้องดูรูปแบบและปัจจัยร่วม

ควรทบทวนกิจกรรมทางเพศ วัยหมดประจำเดือน การกลั้นปัสสาวะ นิ่ว การถ่ายปัสสาวะไม่หมด และผลเพาะเชื้อเดิม

อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน

ดื่มน้ำพอดี ไม่กลั้นปัสสาวะ และใช้ยาอย่างแม่นยำ

  • ดื่มน้ำให้เพียงพอตามโรคประจำตัวและปัสสาวะเมื่อปวด ไม่ใช้เครื่องดื่มหวานหรืออาหารเสริมแทนยาปฏิชีวนะเมื่อแพทย์วินิจฉัยว่าจำเป็น
  • อาหารสมดุลช่วยสุขภาพโดยรวม แต่ไม่มีอาหารชนิดเดียวรักษาการติดเชื้อได้ หากเป็นซ้ำควรหาปัจจัยร่วมแทนการซื้อยากินซ้ำเอง

อ่านต่ออย่างเข้าใจ

อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์

แหล่งอ้างอิงหลัก

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ

  1. NIH · NIDDKBladder Infection (Urinary Tract Infection) in Adults