DISEASE DEEP DIVE · TUBERCULOSIS

วัณโรค

วัณโรคแพร่ทางอากาศและยังเป็นโรคสำคัญของไทย ตรวจเร็ว รักษาครบ และดูแลผู้สัมผัสช่วยหยุดวงจรการแพร่เชื้อ

READ THE EVIDENCE
SEE THE WHOLE PICTURE

THE WHOLE PICTURE

เข้าใจภาพรวมก่อนลงรายละเอียด

ไอนาน ไข้ต่ำ เหงื่อออกกลางคืน น้ำหนักลด และอ่อนเพลียเป็นอาการที่ควรตรวจ แต่บางคนมีเชื้อแฝงโดยไม่มีอาการและไม่แพร่เชื้อ

การวินิจฉัยใช้เสมหะ การตรวจโมเลกุล ภาพรังสี และการเพาะเชื้อตามบริบท การกินยาหลายชนิดครบระยะสำคัญต่อการหายและป้องกันเชื้อดื้อยา

HOW IT STARTS · WHAT IT CHANGES

โรคนี้เกิดขึ้นในร่างกายอย่างไร

ความเสี่ยง active สูงขึ้นในช่วงแรกหลังรับเชื้อและเมื่อภูมิคุ้มกันลด เช่น HIV เบาหวาน ทุพโภชนาการ ยากดภูมิ หรือไตวาย การกินยาครบสูตรสำคัญเพื่อรักษาและป้องกันเชื้อดื้อยา

01

สูดเชื้อเข้าสู่ถุงลม

ละอองขนาดเล็กอยู่ในอากาศและลงลึกถึงปอด

02

ภูมิคุ้มกันสร้าง granuloma

macrophage และ T cell ล้อมเชื้อไว้ เกิดระยะแฝง

03

การกักเชื้อล้มเหลว

เชื้อเพิ่มจำนวน ทำลายปอด และแพร่ผ่านเสมหะหรือไปอวัยวะอื่น

ภาพเชื้อวัณโรคเข้าสู่ถุงลม การสร้าง granuloma และการเปลี่ยนจากระยะแฝงเป็นระยะแพร่เชื้อ
วัณโรคเกิดจากเชื้อ Mycobacterium tuberculosis แพร่ทางอากาศ เมื่อเข้าสู่ถุงลม ภูมิคุ้มกันอาจกักเชื้อไว้เป็นวัณโรคแฝงโดยไม่มีอาการและไม่แพร่เชื้อ หรือควบคุมไม่อยู่จนเป็นโรค active

CAUSES · SIGNALS · NEXT STEPS

อ่านโรคให้เป็นภาพเดียว

01

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

  • สัมผัสใกล้ชิดในพื้นที่อากาศปิด
  • HIV เบาหวาน ไตเรื้อรัง ทุพโภชนาการ และยากดภูมิ
  • เรือนจำ ที่พักแออัด บุคลากรสุขภาพ และย้ายจากพื้นที่ชุก
02

อาการที่พบบ่อย

  • ไอนาน ไข้ต่ำ เหงื่อกลางคืน น้ำหนักลด
  • ไอมีเลือด เจ็บหน้าอก หรืออ่อนเพลีย
  • วัณโรคนอกปอดมีอาการตามอวัยวะ
03

แพทย์ตรวจอย่างไร

  • เอกซเรย์ปอดร่วมกับตรวจเสมหะ molecular test และเพาะเชื้อ
  • skin test หรือ IGRA ช่วยค้นหาการติดเชื้อ ไม่แยก active ลำพัง
  • ทดสอบความไวต่อยาเพื่อจัดสูตร
04

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

  • รับยาครบทุกวันตามสูตรและนัด
  • ระบายอากาศ สวมหน้ากาก และติดตามผู้สัมผัส
  • คัดกรองและรักษาวัณโรคแฝงในผู้เสี่ยง

WHAT MATTERS

เรื่องสำคัญที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ

01

แพร่ทางอากาศ ไม่ใช่จากการจับมือ

ห้องอับและอยู่ใกล้ผู้ป่วยนานเพิ่มความเสี่ยง การระบายอากาศและหน้ากากช่วยลดการแพร่

02

อาการดีขึ้นยังหยุดยาไม่ได้

เชื้ออาจยังอยู่ การขาดยาทำให้โรคกลับและดื้อยา

03

ผู้สัมผัสควรได้รับการคัดกรอง

เด็ก ผู้มี HIV ผู้สูงอายุ และผู้ใช้ยากดภูมิมีความเสี่ยงป่วยหลังติดเชื้อสูงกว่า

NUTRITION & BENEFITS

โภชนาการที่ช่วยเสริมการดูแล

  • รับพลังงานและโปรตีนให้พอเพื่อฟื้นตัว ลดแอลกอฮอล์ และติดตามอาการคลื่นไส้หรือตับจากยา
  • อาหารช่วยพยุงภาวะโภชนาการ แต่ไม่ฆ่าเชื้อวัณโรคและไม่แทนยาครบสูตร

CONTINUE WITH CONTEXT

อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์

PRIMARY SOURCES

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ

  1. WHOTuberculosis
  2. WHO Global Health ObservatoryThailand country overview

FROM KNOWLEDGE TO INFORMED CHOICE

ความรู้ที่ดี ควรพาไปสู่การเลือกที่ชัดขึ้น

หลังเข้าใจภาพรวมแล้ว ลองทบทวนสิ่งที่คุณรับประทานอยู่ อ่านส่วนประกอบและปริมาณต่อหน่วยบริโภค จากนั้นค่อยเปรียบเทียบตัวเลือกที่เกี่ยวข้อง

  1. 01
    เริ่มจากเป้าหมาย

    เลือกเรื่องสุขภาพที่ใกล้กับชีวิตคุณในวันนี้

  2. 02
    ตรวจข้อมูลให้ครบ

    อ่านหลักฐาน ส่วนประกอบ ฉลาก และข้อควรรู้

  3. 03
    เลือกให้ตรงบริบท

    เปรียบเทียบทางเลือกและถามเมื่อข้อมูลยังไม่ชัด