ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย
สะเก็ดเงิน
โรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังจากระบบภูมิคุ้มกัน ไม่ใช่โรคติดต่อ และอาจเกี่ยวข้องกับเล็บ ข้อ รวมถึงสุขภาพเมตาบอลิก
สรุปก่อนอ่านต่อ
เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร
สะเก็ดเงินเกิดเมื่อระบบภูมิคุ้มกันเร่งวงจรการสร้างเซลล์ผิว ทำให้เกิดผื่นหนา แดง คัน หรือมีขุยสีขาวเงิน ตำแหน่งที่พบบ่อยคือหนังศีรษะ ศอก เข่า และหลังส่วนล่าง แต่รูปแบบของโรคต่างกันได้มากในแต่ละคน
พันธุกรรมมีส่วนร่วมกับสิ่งกระตุ้น เช่น การติดเชื้อ ความเครียด การบาดเจ็บของผิว บุหรี่ แอลกอฮอล์ และยาบางชนิด บางคนมีเล็บบุ๋มหรือข้อบวมฝืดร่วมด้วย ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของข้ออักเสบสะเก็ดเงิน
คำศัพท์สุขภาพ
- เมตาบอลิก หรือเมตาบอลิซึม
- กระบวนการที่ร่างกายเปลี่ยนอาหารเป็นพลังงานและควบคุมน้ำตาล ไขมัน ความดัน และการสะสมพลังงาน
เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย
อธิบายกลไกทีละขั้น
โรคไม่ได้อยู่ที่ผิวอย่างเดียว บางคนมีข้ออักเสบและมีความเสี่ยงเมตาบอลิกสูงขึ้น การรักษาเลือกตามพื้นที่ ความหนา ตำแหน่ง ผลต่อชีวิต และโรคร่วม ไม่ควรแกะขุยหรือใช้ยาชุดที่ไม่ทราบส่วนผสม
ภูมิคุ้มกันส่งสัญญาณมากเกิน
เซลล์ภูมิคุ้มกันกระตุ้นวงจรอักเสบในผิวหนัง
เซลล์ผิวผลัดเร็ว
เซลล์ขึ้นสู่ผิวเร็วกว่าปกติและยังโตไม่สมบูรณ์
เกิดปื้นหนาและขุย
เซลล์สะสมร่วมกับหลอดเลือดตื้นและการอักเสบ ทำให้แดง คัน และแตกได้
ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้
วัดทั้งพื้นที่และตำแหน่ง เพราะผื่นเล็กที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ใบหน้า หรืออวัยวะเพศอาจกระทบชีวิตมาก
ความรุนแรงของสะเก็ดเงินไม่ใช่แค่จำนวนผื่น ต้องดูอาการคัน เจ็บ เล็บ ข้อ และผลต่อการนอนและกิจวัตร
พื้นที่ผิวกาย BSA
ฝ่ามือรวมปลายนิ้วของตนประมาณ 1% ของพื้นที่ผิวกาย
- ช่วงอ้างอิง
- น้อยกว่า 3% มักจัดว่าน้อย
- ควรนัดประเมิน
- 3–10% มักจัดว่าปานกลาง และมากกว่า 10% มักจัดว่ารุนแรง แต่ตำแหน่งพิเศษอาจยกระดับความรุนแรง
- ควรประเมินเร่งด่วน
- ผิวแดงเกือบทั้งตัว ตุ่มหนองกระจาย ไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียมากต้องฉุกเฉิน
อาการข้ออักเสบ
ข้อบวม ปวด ข้อนิ้วทั้งข้อ เอ็นร้อยหวาย หรือหลังแข็ง
- ช่วงอ้างอิง
- ไม่มีอาการข้อควรถามซ้ำเป็นระยะ
- ควรนัดประเมิน
- ข้อบวมต่อเนื่องหรือเช้าแข็งควรประเมิน psoriatic arthritis โดยเร็วเพื่อลดความเสียหายถาวร
- ควรประเมินเร่งด่วน
- ข้อเดียวแดงร้อนมากร่วมกับไข้ต้องแยกการติดเชื้อ
สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล
ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว
สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
- พันธุกรรมและการทำงานของภูมิคุ้มกัน
- การติดเชื้อ ความเครียด ผิวบาดเจ็บ และยาบางชนิด
- บุหรี่ แอลกอฮอล์ และน้ำหนักเกินอาจทำให้อาการควบคุมยาก
อาการที่พบบ่อย
- ปื้นแดงหนามีขุย มักที่ศอก เข่า หนังศีรษะ
- คัน แสบ เล็บบุ๋มหรือหนา
- ข้อบวม ปวด หรือฝืดเช้าอาจเป็นข้ออักเสบสะเก็ดเงิน
แพทย์ตรวจอย่างไร
- ตรวจผิว เล็บ และข้อจากลักษณะกับตำแหน่ง
- ตัดชิ้นเนื้อเฉพาะเมื่อไม่ชัด
- ประเมินโรคร่วมและผลต่อคุณภาพชีวิต
เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ
- เพิ่มความชุ่มชื้นและใช้ยาทาตามแพทย์สั่ง
- หลีกเลี่ยงการเกา ยาชุด และการหยุดสเตียรอยด์แรงทันทีโดยไม่ปรึกษา
- แจ้งแพทย์เมื่อข้อปวดบวม ผื่นลามเร็ว มีไข้ หรือปวดแสบทั่วตัว
เรื่องสำคัญที่ควรรู้
จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน
ไม่ติดต่อจากการสัมผัส
ขุยหรือรอยผื่นไม่ได้เกิดจากเชื้อที่ส่งต่อกัน การอยู่ใกล้หรือใช้ชีวิตร่วมกันจึงไม่ทำให้ติดโรค
โรคอาจเป็นมากกว่าผิวหนัง
ควรถามเรื่องปวดข้อ ข้อบวม ฝืดตอนเช้า เล็บเปลี่ยน และประเมินความดัน น้ำหนัก น้ำตาล ไขมัน รวมถึงสุขภาพใจตามความเหมาะสม
การรักษาเลือกตามความรุนแรง
ยาทา การฉายแสง ยารับประทาน และยาชีววัตถุมีบทบาทต่างกัน แพทย์เลือกจากพื้นที่ผื่น ตำแหน่ง ผลกระทบต่อชีวิต และโรคร่วม
อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน
ดูแลการอักเสบทั้งระบบ พร้อมรักษาผิวอย่างตรงจุด
- ให้อาหารจริงเป็นฐาน เพิ่มผัก ผลไม้ ถั่ว ธัญพืชไม่ขัดสี ปลา และไขมันไม่อิ่มตัว ลดขนมหวาน อาหารหวาน มัน อาหารแปรรูป บุหรี่ และแอลกอฮอล์
- หากมีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไปอาจช่วยสุขภาพโดยรวมและการตอบสนองต่อการรักษา แต่ยังไม่มีอาหารชนิดเดียวที่รักษาสะเก็ดเงินได้
อ่านต่ออย่างเข้าใจ
อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์
แหล่งอ้างอิงหลัก
