ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย

ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้ายแรง

เข้าใจอาการของต่อมลูกหมากโต และอ่านผลการศึกษาในคนที่พบสัญญาณเชิงบวกของ Lycopene ต่ออาการปัสสาวะและการเปลี่ยนแปลงของต่อมลูกหมาก

ภาพกายวิภาคต่อมลูกหมากที่โตขึ้นและกดท่อปัสสาวะ ในภาพรวมอวัยวะและระบบที่เกี่ยวข้อง

สรุปก่อนอ่านต่อ

เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร

ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้ายแรง หรือ BPH พบได้บ่อยขึ้นตามอายุ เมื่อต่อมที่อยู่รอบท่อปัสสาวะขยายตัว อาจทำให้ปัสสาวะเริ่มช้า สายปัสสาวะอ่อน สะดุด รู้สึกไม่สุด หรือต้องตื่นเข้าห้องน้ำกลางคืน

ความรุนแรงไม่ได้วัดจากขนาดต่อมเพียงอย่างเดียว แพทย์จะอ่านอาการร่วมกับคุณภาพชีวิต การตรวจปัสสาวะ การไหลของปัสสาวะ ปริมาณปัสสาวะค้าง และผลตรวจอื่นตามความเหมาะสม เพื่อเลือกวิธีดูแลที่ตรงกับแต่ละคน

คำศัพท์สุขภาพ

01
BPH
ภาวะต่อมลูกหมากโตที่ไม่ใช่มะเร็ง อาจกดท่อปัสสาวะจนปัสสาวะช้า สายอ่อน หรือรู้สึกถ่ายไม่สุด
02
PSA
สารที่สร้างจากต่อมลูกหมากและตรวจได้จากเลือด ค่าสูงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอ ต้องอ่านร่วมกับอายุ อาการ และการตรวจอื่น
03
เมตาบอลิก หรือเมตาบอลิซึม
กระบวนการที่ร่างกายเปลี่ยนอาหารเป็นพลังงานและควบคุมน้ำตาล ไขมัน ความดัน และการสะสมพลังงาน
04
DHT
ฮอร์โมนที่เปลี่ยนมาจากฮอร์โมนเพศชายและมีส่วนต่อการเติบโตของต่อมลูกหมาก

เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย

อธิบายกลไกทีละขั้น

BPH ไม่ใช่มะเร็ง แต่เป็นการเพิ่มจำนวนของเซลล์บริเวณรอบท่อปัสสาวะตามวัย อาการจึงเกิดจากทั้งแรงบีบของต่อมและการที่กระเพาะปัสสาวะต้องออกแรงมากขึ้น ไม่ได้ขึ้นกับขนาดต่อมอย่างเดียว

01

เนื้อเยื่อโตขึ้น

ฮอร์โมนเพศที่เปลี่ยนตามวัย โดยเฉพาะการตอบสนองต่อ DHT มีส่วนให้เซลล์ต่อมลูกหมากเพิ่มจำนวน

02

ทางออกแคบลง

ท่อปัสสาวะถูกกด ทำให้เริ่มปัสสาวะช้า สายอ่อน สะดุด หรือรู้สึกถ่ายไม่สุด

03

กระเพาะปัสสาวะปรับตัว

กล้ามเนื้อหนาขึ้นและไวขึ้น จึงปวดปัสสาวะบ่อย เร่งด่วน หรือตื่นกลางคืน

ภาพกายวิภาคต่อมลูกหมากที่โตขึ้นและกดท่อปัสสาวะ
ต่อมลูกหมากอยู่รอบท่อปัสสาวะ เมื่อเนื้อเยื่อโตขึ้น ทางผ่านของปัสสาวะจึงแคบลง

ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้

อ่านความรุนแรงจากอาการ ไม่ใช้ขนาดต่อมหรือ PSA ค่าเดียว

ต่อมลูกหมากโตอาจมีอาการมากแม้ต่อมไม่ใหญ่มาก การตัดสินใจจึงดูคะแนนอาการ การปัสสาวะค้าง และผลกระทบต่อชีวิตร่วมกัน

01

คะแนนอาการ IPSS

แบบประเมินอาการปัสสาวะ 7 ข้อ รวม 0–35 คะแนน

ช่วงอ้างอิง
0–7 คะแนนจัดว่าอาการน้อย
ควรนัดประเมิน
8–19 คะแนนคือปานกลาง และ 20–35 คะแนนคือรุนแรง ควรคุยทางเลือกการรักษา
ควรประเมินเร่งด่วน
คะแนนไม่ใช้แทนอาการฉุกเฉิน หากปัสสาวะไม่ออกให้ไปโรงพยาบาลทันที
02

ค่า PSA

ผลเลือดที่เกี่ยวกับต่อมลูกหมาก

ช่วงอ้างอิง
ไม่มีค่าเดียวที่ยืนยันว่าปลอดภัย เพราะอายุ ขนาดต่อม การอักเสบ และยามีผลต่อค่า
ควรนัดประเมิน
ค่าที่เพิ่มต่อเนื่องหรือผิดจากช่วงอ้างอิงของห้องปฏิบัติการต้องให้แพทย์ตีความ
ควรประเมินเร่งด่วน
PSA สูงไม่เท่ากับมะเร็ง และ PSA ไม่สูงก็ไม่ตัดมะเร็งออกทั้งหมด
03

ปัสสาวะค้าง

ปริมาณปัสสาวะที่เหลือหลังถ่าย วัดด้วยอัลตราซาวนด์

ช่วงอ้างอิง
ไม่มีจุดตัดเดียวสำหรับทุกคน ต้องอ่านร่วมกับอาการและการทำงานของไต
ควรนัดประเมิน
ค่าที่สูงซ้ำหรือมีติดเชื้อและนิ่วร่วมควรประเมินทางเดินปัสสาวะ
ควรประเมินเร่งด่วน
ปัสสาวะไม่ออก ปวดท้องน้อยมาก ไข้ หรือไตทำงานแย่ลงเป็นภาวะที่ไม่ควรรอ

สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล

ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว

01

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

  • อายุและประวัติครอบครัว
  • โรคอ้วนลงพุง เบาหวาน และการไม่ค่อยเคลื่อนไหว
  • การอักเสบเรื้อรังและฮอร์โมนที่เปลี่ยนตามวัย
02

อาการที่พบบ่อย

  • ปัสสาวะเริ่มช้า สายอ่อน หรือสะดุด
  • ปัสสาวะบ่อย เร่งด่วน หรือตื่นกลางคืน
  • รู้สึกถ่ายไม่สุดหรือมีหยดหลังถ่าย
03

แพทย์ตรวจอย่างไร

  • ประเมินคะแนนอาการและคุณภาพชีวิต
  • ตรวจปัสสาวะ ตรวจต่อม และ PSA ตามบริบท
  • วัดการไหลและปัสสาวะค้างเมื่อจำเป็น
04

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

  • จัดเวลาน้ำและลดเครื่องดื่มก่อนนอน
  • ขยับร่างกาย ดูแลรอบเอว และแก้ท้องผูก
  • ทบทวนยาและเลือกวิธีรักษาตามความรุนแรงกับแพทย์

เรื่องสำคัญที่ควรรู้

จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน

01

มีงานทดลอง Lycopene โดยตรงในผู้มี BPH

งานทดลองแบบสุ่มนำร่องในชาย 40 คนที่ยืนยัน BPH แบ่งให้ Lycopene 15 มิลลิกรัมต่อวันหรือยาหลอกนาน 6 เดือน เพื่อดูค่า PSA ขนาดต่อม และคะแนนอาการทางเดินปัสสาวะ

02

ผลที่พบเป็นสัญญาณเชิงบวกหลายด้าน

หลัง 6 เดือน กลุ่ม Lycopene มีค่า PSA ลดลง ต่อมลูกหมากไม่โตเพิ่ม และคะแนนอาการดีขึ้นมากกว่ากลุ่มยาหลอก ขณะที่กลุ่มยาหลอกมีขนาดต่อมเพิ่มขึ้นระหว่างติดตาม

03

งานติดตามทางคลินิกพบอาการและการไหลดีขึ้น

รายงานในผู้มี BPH และอาการทางเดินปัสสาวะ 120 คนพบว่า หลังรับประทาน Lycopene 16 สัปดาห์ คะแนนอาการ คุณภาพชีวิต อัตราการไหลสูงสุด และปริมาณปัสสาวะค้างดีขึ้นจากก่อนเริ่ม โดยงานนี้ไม่มีชุดเปรียบเทียบ จึงควรอ่านคู่กับผลทดลองแบบสุ่ม

แหล่งอ้างอิงZhonghua Nan Ke Xue · PubMed
04

Omega-3 ในแคปซูลช่วยให้ Lycopene พร้อมต่อการดูดซึม

Lycopene เป็นแคโรทีนอยด์ที่ละลายในไขมัน ร่างกายจึงดูดซึมได้ดีขึ้นเมื่อรับประทานร่วมกับไขมัน งานทดลองในคนพบว่า Lycopene ที่รับประทานพร้อมน้ำมันถูกดูดซึมได้มากกว่าแบบไม่มีน้ำมัน สูตรนี้จึงบรรจุ Lycopene ร่วมกับน้ำมันที่เป็นแหล่ง Omega-3 เพื่อเป็นตัวกลางไขมันในแคปซูล และช่วยให้ได้รับสารอาหารทั้งสองอย่างสะดวกในสูตรเดียว

อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน

เติม Lycopene ให้การดูแลต่อมลูกหมากครบขึ้น

  • มะเขือเทศสุกเป็นแหล่ง Lycopene ที่เข้าถึงง่าย เสริมด้วยผักผลไม้หลากสีเพื่อให้ได้ใยอาหารและสารพฤกษเคมีหลายชนิดในแต่ละวัน
  • อาหารเสริม Lycopene ช่วยให้กำหนดปริมาณและรับประทานได้สม่ำเสมอ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเสริมจากอาหารประจำวันอย่างเป็นระบบ
  • ลดขนมหวาน อาหารหวาน อาหารมัน และอาหารแปรรูปสูง แล้วเพิ่มผัก ถั่ว ธัญพืชไม่ขัดสี และการเคลื่อนไหว เพื่อดูแลน้ำหนักและสุขภาพเมตาบอลิกที่สัมพันธ์กับ BPH
  • เลือกสูตรที่ระบุส่วนประกอบ ปริมาณต่อหน่วยบริโภค และวิธีรับประทานชัดเจน เพื่อเปรียบเทียบคุณค่าและเลือกให้ตรงกับกิจวัตรของตนเอง

อ่านต่ออย่างเข้าใจ

อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์

เลือกผลิตภัณฑ์จากข้อมูลฉลาก

เลือกสูตรจากข้อมูลที่ตรวจสอบได้

อาหารที่หลากหลายยังเป็นพื้นฐาน ผลิตภัณฑ์ด้านล่างจัดไว้เป็นทางเลือกสำหรับอ่านรายละเอียดสูตร เปรียบเทียบรูปแบบ และตรวจข้อมูลฉลากต่อ

01
เริ่มจากอาหารเริ่มจากอาหารและกิจวัตรจริง

ดูสิ่งที่รับประทานเป็นประจำ ก่อนตัดสินใจว่าต้องการเสริมส่วนใด

02
อ่านสูตรให้ครบอ่านสูตรต่อหน่วยบริโภค

เทียบส่วนประกอบ ปริมาณ รูปแบบผลิตภัณฑ์ และคำเตือนบนฉลาก

03
เช็กความเหมาะสมทบทวนความเหมาะสมของคุณ

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยา หรือมีแผนผ่าตัด ควรตรวจสอบกับบุคลากรทางการแพทย์

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นทางเลือกเสริมจากอาหารและกิจวัตร ควรใช้ตามฉลาก และดูแลร่วมกับแผนการรักษาเมื่อมีโรคประจำตัว

แหล่งอ้างอิงหลัก

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ

  1. NIH · NIDDKEnlarged Prostate (Benign Prostatic Hyperplasia)
  2. Journal of Nutrition · PubMedLycopene inhibits disease progression in patients with benign prostate hyperplasia
  3. Zhonghua Nan Ke Xue · PubMedEfficacy and safety of lycopene in BPH with lower urinary tract symptoms
  4. Food Chemistry · PubMedInfluence of olive oil on carotenoid absorption from tomato juice