ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย

วัยหมดประจำเดือน

ช่วงเปลี่ยนผ่านตามธรรมชาติเมื่อประจำเดือนหยุดถาวร อาจมีร้อนวูบวาบ เหงื่อกลางคืน นอนไม่หลับ ช่องคลอดแห้ง หรืออารมณ์เปลี่ยน และดูแลได้หลายวิธี

ภาพรังไข่ มดลูก และสมองส่วนควบคุมอุณหภูมิ แสดงสัญญาณฮอร์โมนที่ลดลง ในภาพรวมอวัยวะและระบบที่เกี่ยวข้อง

สรุปก่อนอ่านต่อ

เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร

วัยหมดประจำเดือนไม่ใช่โรค โดยยืนยันเมื่อไม่มีประจำเดือนหรือเลือดออกกะปริดกะปรอยครบ 12 เดือน ช่วงก่อนหน้านั้นเรียกวัยเปลี่ยนผ่าน ซึ่งรอบเดือนและอาการอาจเปลี่ยนหลายปี

อาการและความรุนแรงต่างกันมาก การปรับพฤติกรรม ยาที่ไม่ใช่ฮอร์โมน หรือฮอร์โมนบำบัดมีข้อดีและความเสี่ยงต่างกัน ควรเลือกตามประวัติสุขภาพและความต้องการร่วมกับแพทย์

เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย

อธิบายกลไกทีละขั้น

วัยหมดประจำเดือนเป็นช่วงชีวิต ไม่ใช่โรค แต่อาการและความเสี่ยงของแต่ละคนต่างกัน การดูแลจึงเลือกได้ตั้งแต่ปรับพฤติกรรม ยาเฉพาะอาการ ไปจนถึงฮอร์โมน โดยต้องชั่งประโยชน์และความเสี่ยงส่วนบุคคล

01

จำนวนฟอลลิเคิลลดลง

รังไข่ตอบสนองต่อฮอร์โมนจากสมองได้น้อยลงและการตกไข่ไม่สม่ำเสมอ

02

เอสโตรเจนแกว่งและลดลง

ประจำเดือนจึงเปลี่ยน พร้อมอาการร้อนวูบวาบและช่องคลอดแห้งในบางคน

03

ร่างกายปรับสมดุลระยะยาว

มวลกระดูก ไขมันในเลือด กล้ามเนื้อ และการนอนควรได้รับการประเมินตามวัย

ภาพรังไข่ มดลูก และสมองส่วนควบคุมอุณหภูมิ แสดงสัญญาณฮอร์โมนที่ลดลง
วัยหมดประจำเดือนเกิดเมื่อรังไข่สร้างเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนน้อยลงจนไม่มีประจำเดือนครบ 12 เดือน ฮอร์โมนที่แกว่งก่อนหยุดสนิทมีผลต่ออุณหภูมิ การนอน ช่องคลอด กระดูก และอารมณ์

ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้

วัยหมดประจำเดือนวินิจฉัยจากเวลาและอาการเป็นหลัก ไม่ต้องตรวจฮอร์โมนทุกคน

ระดับฮอร์โมนขึ้นลงมากในช่วงใกล้หมดประจำเดือน ผลครั้งเดียวจึงอาจทำให้เข้าใจผิด โดยเฉพาะเมื่อใช้ฮอร์โมนหรือมีโรคอื่น

01

ครบ 12 เดือน

ไม่มีประจำเดือนต่อเนื่องโดยไม่มีสาเหตุอื่น

ช่วงอ้างอิง
ครบ 12 เดือนจึงเรียกว่าหมดประจำเดือนตามธรรมชาติย้อนหลัง
ควรนัดประเมิน
หากอายุน้อยกว่า 45 ปีหรือรูปแบบไม่ชัด ควรประเมินสาเหตุและสุขภาพกระดูกและหัวใจ
ควรประเมินเร่งด่วน
เลือดออกหลังครบ 12 เดือนแม้เพียงครั้งเดียวต้องตรวจ ไม่ถือว่าเป็นประจำเดือนกลับมา
02

การตรวจ FSH

ฮอร์โมนกระตุ้นรังไข่

ช่วงอ้างอิง
ผู้มีอายุมากกว่า 45 ปีและมีอาการตามแบบที่พบบ่อยมักไม่จำเป็นต้องตรวจเพื่อยืนยัน
ควรนัดประเมิน
อาจมีประโยชน์ในผู้ที่อายุน้อย ผ่าตัดมดลูก หรืออาการไม่ชัดตามดุลยพินิจแพทย์
ควรประเมินเร่งด่วน
ไม่ควรใช้ค่าครั้งเดียวปรับหรือซื้อฮอร์โมนเอง เพราะมีข้อห้ามและความเสี่ยงเฉพาะบุคคล
อ่านตัวเลขอย่างปลอดภัย

การรักษาอาการร้อนวูบวาบและช่องคลอดมีทั้งแบบฮอร์โมนและไม่ใช้ฮอร์โมน ควรเลือกตามความเสี่ยงและเป้าหมายของแต่ละคน

สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล

ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว

01

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

  • การหมดประจำเดือนตามวัย
  • การผ่าตัดรังไข่ เคมีบำบัด หรือรังสีรักษา
  • ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัยในบางคน
02

อาการที่พบบ่อย

  • ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอก่อนหยุด
  • ร้อนวูบวาบ เหงื่อกลางคืน และนอนไม่ดี
  • ช่องคลอดแห้ง ปัสสาวะบ่อย อารมณ์หรือสมาธิเปลี่ยน
03

แพทย์ตรวจอย่างไร

  • วินิจฉัยจากอายุและรูปแบบประจำเดือนเป็นหลัก
  • ตรวจการตั้งครรภ์ ไทรอยด์ หรือฮอร์โมนเมื่ออาการไม่เข้ารูป
  • ประเมินกระดูก หัวใจ และสุขภาพทางเพศตามความเสี่ยง
04

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

  • ออกกำลังแรงต้าน นอนเป็นเวลา และหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นร้อนวูบวาบที่สังเกตได้
  • ใช้มอยส์เจอไรเซอร์ช่องคลอดหรือการรักษาอื่นตามอาการ
  • เลือดออกหลังหมดประจำเดือนต้องตรวจ ไม่ควรคิดว่าเป็นฮอร์โมนปกติ

เรื่องสำคัญที่ควรรู้

จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน

01

เลือดออกผิดปกติต้องแยกสาเหตุ

เลือดออกมาก ถี่ หลังมีเพศสัมพันธ์ หรือกลับมาอีกหลังหยุดประจำเดือนครบปีควรตรวจ

02

กระดูกและหัวใจสำคัญขึ้น

หลังหมดประจำเดือนควรทบทวนสุขภาพกระดูก ความดัน ไขมัน การสูบบุหรี่ และกิจกรรม

03

การรักษาเลือกเฉพาะบุคคล

ฮอร์โมนไม่เหมาะกับทุกคน และไม่ควรซื้อใช้เองโดยไม่ประเมินความเสี่ยง

อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน

เริ่มดูแลจากสิ่งที่ทำได้จริง

  • รับประทานโปรตีนและแคลเซียมให้พอ เคลื่อนไหวแบบลงน้ำหนักและฝึกแรงต้าน พร้อมดูแลวิตามินดีตามคำแนะนำ
  • ลดคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์หากสังเกตว่ากระตุ้นร้อนวูบวาบ และจัดห้องนอนให้เย็นสบาย

อ่านต่ออย่างเข้าใจ

อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์

แหล่งอ้างอิงหลัก

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ

  1. NIH · National Institute on AgingWhat Is Menopause?