ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย

ต้อหิน

กลุ่มโรคที่ทำลายเส้นประสาทตา มักไม่มีอาการในระยะแรก การตรวจตาสม่ำเสมอช่วยพบโรคก่อนสูญเสียลานสายตา

ดูภาพรวมในแผนที่สุขภาพ ดูข้อมูลผลิตภัณฑ์

สรุปก่อนอ่านต่อ

เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร

ต้อหินทำลายเส้นประสาทที่ส่งภาพจากตาไปสมอง ชนิดมุมเปิดซึ่งพบบ่อยมักค่อยๆ ดำเนินโดยไม่ปวดและไม่รู้ตัวจนลานสายตาแคบลง

การวัดความดันตาเพียงอย่างเดียวไม่พอ จักษุแพทย์อาจตรวจเส้นประสาทตา ลานสายตา และมุมระบายน้ำในตา การรักษาช่วยชะลอความเสียหายที่เพิ่มขึ้นแต่ไม่คืนการมองเห็นที่เสียไปแล้ว

เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย

อธิบายกลไกทีละขั้น

ต้อหินมักค่อยๆ ทำลายลานสายตารอบนอกโดยไม่เจ็บ ผู้ป่วยจึงอาจไม่รู้ตัวจนเสียการมองเห็นมากแล้ว การวัดความดันอย่างเดียวไม่พอ ต้องดูเส้นประสาทตาและลานสายตาร่วมกัน

น้ำในตาไหลเวียน

น้ำไหลจากหลังม่านตาผ่านรูม่านตาเข้าสู่ช่องหน้าตา

ทางระบายทำงานไม่สมดุล

ตะแกรงบริเวณมุมตาระบายน้ำได้น้อยลงหรือมุมตาปิดกะทันหัน

เส้นประสาทตาเสียหาย

ใยประสาทบริเวณขั้วประสาทค่อยๆ สูญเสีย ทำให้ลานสายตาแคบลง

ภาพตัดขวางดวงตา แสดงทางไหลของน้ำในตา มุมระบายน้ำ และเส้นประสาทตาที่ถูกทำลาย — น้ำในส่วนหน้าของตาถูกสร้างและระบายออกตลอดเวลา หากระบายได้ไม่สมดุล ความดันอาจสูงและทำร้ายเส้นประสาทตา แต่ต้อหินบางชนิดเกิดได้แม้ความดันไม่สูงมาก

ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้

ความดันตาปกติไม่ตัดต้อหิน และความดันตาสูงไม่ยืนยันว่าประสาทตาเสีย

การติดตามต้อหินต้องดูความดันตา ขั้วประสาทตา OCT และลานสายตาเป็นแนวโน้มร่วมกัน

ความดันตา IOP

หน่วยมิลลิเมตรปรอท

ช่วงอ้างอิง: ช่วงประชากรที่พบบ่อยประมาณ 10–21 mmHg แต่มีต้อหินชนิดความดันปกติได้
ควรนัดประเมิน: สูงกว่า 21 หรือเพิ่มจากเดิมควรประเมินร่วมกับความหนากระจกตาและประสาทตา
ควรประเมินเร่งด่วน: ปวดตารุนแรง ตาแดง เห็นรุ้งรอบไฟ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรือการมองเห็นลดลงทันทีต้องฉุกเฉิน

ค่าเป้าหมายของแต่ละคน

target IOP ที่จักษุแพทย์กำหนด

ช่วงอ้างอิง: ไม่มีค่าเป้าหมายเดียว เพราะขึ้นกับระยะโรคและความเร็วที่ลานสายตาเปลี่ยน
ควรนัดประเมิน: สูงกว่าเป้าหมายซ้ำหรือ OCT และลานสายตาแย่ลงต้องทบทวนการรักษา
ควรประเมินเร่งด่วน: ห้ามหยุดยาหยอดตาเมื่อไม่มีอาการ เพราะต้อหินมักไม่ปวดในระยะแรก

สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล

ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

อายุ ประวัติครอบครัว และเชื้อชาติบางกลุ่ม
ความดันตาสูง สายตาสั้นหรือยาวมาก และเบาหวาน
การใช้สเตียรอยด์ การบาดเจ็บ หรือความผิดปกติของมุมตา

อาการที่พบบ่อย

ชนิดเรื้อรังมักไม่มีอาการในระยะแรก
ลานสายตาค่อยๆ แคบหรือชนสิ่งของด้านข้าง
ปวดตารุนแรง ตาแดง เห็นรุ้ง คลื่นไส้ เป็นสัญญาณมุมตาปิดฉุกเฉิน

แพทย์ตรวจอย่างไร

วัดความดันตาและตรวจมุมตา
ตรวจขั้วประสาทตาและถ่าย OCT
ตรวจลานสายตาและติดตามการเปลี่ยนแปลง

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

ใช้ยาหยอดให้ตรงเวลาและปิดหัวตาตามคำแนะนำ
ติดตามผลแม้มองเห็นปกติ และแจ้งยาสเตียรอยด์ทุกชนิด
ปวดตาแดงฉับพลันร่วมกับตามัวหรือคลื่นไส้ให้ไปฉุกเฉิน

เรื่องสำคัญที่ควรรู้

จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน

ระยะแรกมักเงียบ

การมองเห็นตรงกลางอาจยังดี จึงต้องอาศัยการตรวจตาเพื่อค้นหาโรค

รักษาต่อเนื่อง

ยาหยอด เลเซอร์ หรือการผ่าตัดมีเป้าหมายลดความดันตาตามแผนของจักษุแพทย์