ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย

วุ้นตาเสื่อมและตะกอนลอยในตา

จุด เส้น หรือเงาคล้ายหยากไย่ที่ลอยตามการกลอกตา มักเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของวุ้นตาตามวัย แต่ถ้าเกิดขึ้นทันทีจำนวนมากต้องรีบตรวจจอประสาทตา

ภาพกายวิภาคดวงตา แสดงวุ้นตา เส้นใยตะกอน จอประสาทตา และเส้นประสาทตา ในภาพรวมอวัยวะและระบบที่เกี่ยวข้อง

สรุปก่อนอ่านต่อ

เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร

เมื่ออายุมากขึ้น เส้นใยเล็กๆ ในวุ้นตาอาจจับตัวและทอดเงาบนจอประสาทตา จึงเห็นเป็นจุด เส้น หรือหยากไย่ โดยมักสังเกตชัดเมื่อมองพื้นสว่าง

ส่วนใหญ่ไม่ต้องรักษา แต่ตะกอนที่เพิ่มขึ้นฉับพลันร่วมกับแสงวาบหรือเงาม่านอาจเป็นสัญญาณจอประสาทตาฉีกหรือหลุดลอก

เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย

อธิบายกลไกทีละขั้น

วุ้นตาคือเจลใสที่เติมอยู่ภายในลูกตา เมื่ออายุมากขึ้น วุ้นตาและเส้นใยคอลลาเจนภายในจะเปลี่ยนแปลง เส้นใยบางส่วนจับกันเป็นจุดหรือเส้นและทอดเงาบนจอประสาทตา เราจึงเห็นเงานั้นลอยตามการกลอกตา

01

วุ้นตาเปลี่ยนตามวัย

เจลใสบางส่วนเหลวขึ้น ขณะที่เส้นใยเล็กๆ ภายในอาจจับตัวรวมกัน

02

เส้นใยทอดเงาบนจอประสาทตา

เมื่อแสงผ่านวุ้นตา กลุ่มเส้นใยจะบังแสงบางส่วนและทำให้เกิดเงาเล็กๆ บนจอประสาทตา

03

มองเห็นเป็นจุดหรือเส้นลอย

เงาเคลื่อนตามวุ้นตาเมื่อกลอกตา จึงดูเหมือนจุด เส้น หรือหยากไย่ลอยหนีสายตา

ภาพกายวิภาคดวงตา แสดงวุ้นตา เส้นใยตะกอน จอประสาทตา และเส้นประสาทตา
เส้นใยเล็กๆ ที่จับตัวในวุ้นตาสามารถทอดเงาบนจอประสาทตา จึงมองเห็นเป็นจุด เส้น หรือหยากไย่

ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้

วุ้นตาเสื่อมไม่มีจำนวนจุดลอยที่เรียกว่าปลอดภัย

สิ่งสำคัญคือการเปลี่ยนจากเดิม ความรวดเร็ว และอาการร่วม เพราะตะกอนใหม่อาจเกิดพร้อมจอประสาทตาฉีก

01

ลักษณะที่ติดตามได้

จุดหรือเส้นเดิมที่คงที่

ช่วงอ้างอิง
จำนวนและรูปร่างไม่เปลี่ยน ไม่มีแสงวาบ และไม่มีเงาดำบังภาพ
ควรนัดประเมิน
ถ้ารบกวนการอ่านหรือขับรถ ควรนัดตรวจแม้จำนวนไม่เพิ่ม
ควรประเมินเร่งด่วน
ไม่มีเลขจำนวนจุดที่ใช้ยืนยันว่าจอประสาทตาปลอดภัย
02

การเปลี่ยนแปลงใหม่

ตะกอนเพิ่มฉับพลันหรือเห็นแสงวาบ

ช่วงอ้างอิง
ไม่ควรรอให้ครบหลายวันเพื่อดูว่าจะหายเองหรือไม่
ควรนัดประเมิน
ควรตรวจจอประสาทตาหลังขยายม่านตาในวันเดียวกันหรือเร็วที่สุด
ควรประเมินเร่งด่วน
เงาดำคล้ายม่าน การมองเห็นหายไปบางส่วน หรือภาพลดลงทันทีคือเหตุฉุกเฉินทางตา

สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล

ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว

01

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

  • การเปลี่ยนแปลงของวุ้นตาตามวัย
  • สายตาสั้นมาก เบาหวาน หรือเคยผ่าตัดต้อกระจก
  • วุ้นตาหลุดจากจอประสาทตา การอักเสบ เลือดออก หรือการบาดเจ็บในตา
02

อาการที่พบบ่อย

  • เห็นจุดดำ เส้นคด หรือเงาคล้ายหยากไย่
  • เงาเคลื่อนตามการกลอกตาและยังลอยต่อเล็กน้อยเมื่อหยุดมอง
  • มักสังเกตชัดเมื่อมองกระดาษสีขาว ท้องฟ้า หรือพื้นสว่าง
03

แพทย์ตรวจอย่างไร

  • ตรวจตาหลังหยอดยาขยายม่านตา
  • ตรวจวุ้นตาและจอประสาทตาเพื่อหาจุดฉีกหรือการหลุดลอก
  • ซักว่าเริ่มเมื่อไร เกิดข้างใด และมีแสงวาบหรือเงาดำร่วมด้วยหรือไม่
04

เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ

  • ตะกอนเดิมที่คงที่และไม่รบกวนชีวิตมักติดตามอาการ
  • ตรวจตาตามนัดและควบคุมโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน
  • ตะกอนใหม่จำนวนมาก แสงวาบ หรือเงาดำคล้ายม่าน ต้องไปพบจักษุแพทย์ทันที

เรื่องสำคัญที่ควรรู้

จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน

01

ตรวจด้วยการขยายม่านตา

จักษุแพทย์ตรวจวุ้นตาและจอประสาทตาเพื่อแยกการเปลี่ยนแปลงทั่วไปออกจากภาวะฉุกเฉิน

02

ความเสี่ยงเพิ่มตามวัย

สายตาสั้นมาก เบาหวาน และการผ่าตัดต้อกระจกอาจเพิ่มโอกาสเกิดตะกอนลอย

03

จำนวนและเวลาที่เริ่มสำคัญ

ตะกอนเดิมที่คงที่ต่างจากตะกอนใหม่จำนวนมากที่เกิดขึ้นทันที

อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน

เริ่มดูแลจากสิ่งที่ทำได้จริง

  • ควบคุมเบาหวานและเข้ารับการตรวจตาตามนัด แต่ไม่มีอาหารหรืออาหารเสริมชนิดใดแทนการตรวจจอประสาทตาเมื่อมีสัญญาณเตือนได้
  • จดว่าตะกอนเริ่มเมื่อไร เกิดข้างใด และมีแสงวาบหรือเงาดำร่วมด้วย เพื่อแจ้งจักษุแพทย์

อ่านต่ออย่างเข้าใจ

อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์

แหล่งอ้างอิงหลัก

แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ

  1. NIH · National Eye InstituteFloaters