DISEASE DEEP DIVE · COMMON CANCERS
มะเร็งที่พบบ่อย
มะเร็งไม่ใช่โรคเดียว รู้ปัจจัยเสี่ยงที่ลดได้ วัคซีนและการตรวจคัดกรองที่เหมาะกับแต่ละคน เพื่อป้องกันหรือพบโรคให้เร็วขึ้น
READ THE EVIDENCE
SEE THE WHOLE PICTURE
THE WHOLE PICTURE
เข้าใจภาพรวมก่อนลงรายละเอียด
มะเร็งเกิดจากเซลล์ผิดปกติเติบโตและลุกลามโดยควบคุมไม่ได้ แต่ละชนิดมีสาเหตุและรูปแบบความเสี่ยงต่างกัน โดยมักเกิดจากอายุและพันธุกรรมทำงานร่วมกับการสัมผัสสารก่อมะเร็ง การติดเชื้อ และพฤติกรรมตลอดช่วงชีวิต
หน้านี้แยกมะเร็งที่พบบ่อยตามอวัยวะ เพื่อให้เห็นว่าความเสี่ยงใดเปลี่ยนได้ วัคซีนหรือการคัดกรองใดมีบทบาท และเมื่อใดควรคุยกับแพทย์ตามอายุ ประวัติครอบครัว และความเสี่ยงส่วนบุคคล
HOW IT STARTS · WHAT IT CHANGES
โรคนี้เกิดขึ้นในร่างกายอย่างไร
ความเสี่ยงเกิดจากการผสมของอายุ พันธุกรรม การติดเชื้อ สารก่อมะเร็ง ฮอร์โมน การอักเสบ และโอกาสจากการแบ่งเซลล์ การคัดกรองต้องเลือกตามอายุ เพศ ประวัติ และแนวทาง ไม่ใช้การตรวจเดียวค้นหามะเร็งทุกชนิด
DNA สะสมความผิดปกติ
ยีนเร่งการแบ่งตัวเปิดมากเกิน หรือยีนเบรกและซ่อมแซมเสียหน้าที่
เซลล์หลบระบบควบคุม
เซลล์สร้างหลอดเลือด เลี่ยงภูมิคุ้มกัน และอยู่รอดเกินปกติ
ลุกลามหรือแพร่กระจาย
เซลล์ผ่านเนื้อเยื่อ เข้าหลอดเลือด และตั้งรกรากที่อวัยวะอื่น
CAUSES · SIGNALS · NEXT STEPS
อ่านโรคให้เป็นภาพเดียว
สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
- ยาสูบ แอลกอฮอล์ รังสี UV และสารก่อมะเร็งจากงาน
- HPV ไวรัสตับอักเสบบี/ซี และ H. pylori
- อายุ พันธุกรรม โรคอ้วน การไม่เคลื่อนไหว และอาหารแปรรูปสูง
อาการที่พบบ่อย
- ก้อนใหม่ เลือดออกผิดปกติ น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ
- ไอเรื้อรัง กลืนลำบาก หรือการขับถ่ายเปลี่ยนนาน
- อาการขึ้นกับอวัยวะและมักไม่จำเพาะ
แพทย์ตรวจอย่างไร
- คัดกรองปากมดลูก เต้านม ลำไส้ และปอดตามเกณฑ์
- ภาพถ่ายช่วยระบุตำแหน่ง แต่ชิ้นเนื้อยืนยันชนิด
- ตรวจยีนหรือโมเลกุลเพื่อเลือกการรักษาบางชนิด
เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ
- ไม่สูบบุหรี่ จำกัดแอลกอฮอล์ และคุมน้ำหนัก
- ฉีดวัคซีน HPV และตับอักเสบบี
- เข้าคัดกรองตามเวลาและพบแพทย์เมื่ออาการคงอยู่นาน
WHAT MATTERS
เรื่องสำคัญที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ
มะเร็งปอด เริ่มที่การหยุดควัน
บุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงหลัก รวมถึงควันบุหรี่มือสอง เรดอน มลพิษ และสารบางชนิดในที่ทำงาน วิธีลดความเสี่ยงที่มีผลที่สุดคือไม่เริ่มสูบหรือเลิกสูบ หลีกเลี่ยงควัน และประเมินการตรวจปอดด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ขนาดรังสีต่ำเมื่อมีประวัติสูบบุหรี่สูงตามเกณฑ์แพทย์
แหล่งอ้างอิงCDCมะเร็งเต้านม อ่านทั้งวัย พันธุกรรม และวิถีชีวิต
ความเสี่ยงเพิ่มตามอายุ ประวัติครอบครัว ยีนบางชนิด และปัจจัยด้านฮอร์โมน สิ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงได้คือรักษาน้ำหนัก เคลื่อนไหวสม่ำเสมอ และลดหรือไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ส่วนแมมโมแกรมช่วยพบโรคเร็ว จึงควรวางแผนตามวัยและระดับความเสี่ยงกับแพทย์
แหล่งอ้างอิงCDCมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ปรับมื้ออาหารและไม่พลาดการคัดกรอง
อายุ ประวัติติ่งเนื้อหรือมะเร็งในครอบครัว โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง และพันธุกรรมมีผลต่อความเสี่ยง ปัจจัยที่ปรับได้คือการไม่สูบบุหรี่ ลดแอลกอฮอล์ เนื้อแปรรูปและอาหารไขมันสูง เพิ่มผักผลไม้และใยอาหาร เคลื่อนไหว และรักษาน้ำหนัก การคัดกรองยังช่วยพบและตัดติ่งเนื้อก่อนกลายเป็นมะเร็งได้
แหล่งอ้างอิงCDCมะเร็งปากมดลูก ป้องกันได้ด้วยวัคซีนและการคัดกรอง
สาเหตุหลักคือการติดเชื้อ HPV ชนิดเสี่ยงสูงแบบต่อเนื่อง วัคซีน HPV ป้องกันการติดเชื้อใหม่จากชนิดที่ก่อมะเร็งได้มาก และการตรวจ HPV หรือ Pap test ช่วยพบเซลล์ก่อนมะเร็งเพื่อรักษาก่อนลุกลาม แม้ฉีดวัคซีนแล้วก็ยังควรคัดกรองตามแนวทาง
แหล่งอ้างอิงCDCมะเร็งตับ ดูแลไวรัสตับอักเสบและไขมันพอกตับ
ไวรัสตับอักเสบบีและซีเรื้อรัง ตับแข็ง แอลกอฮอล์ ไขมันพอกตับ น้ำหนักเกิน เบาหวาน และอะฟลาทอกซินเพิ่มความเสี่ยง แนวทางสำคัญคือฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ตรวจไวรัสตับอักเสบซีและรักษาเมื่อพบ ลดแอลกอฮอล์ ไม่สูบบุหรี่ เคลื่อนไหว และดูแลน้ำหนัก
แหล่งอ้างอิงCDCมะเร็งต่อมลูกหมาก แยกจากต่อมลูกหมากโตให้ชัด
ต่อมลูกหมากโตไม่ใช่มะเร็ง และไม่ได้แปลว่าจะกลายเป็นมะเร็ง ความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากเพิ่มตามอายุและประวัติครอบครัว การตรวจ PSA มีทั้งประโยชน์และข้อจำกัด จึงควรตัดสินใจร่วมกับแพทย์ตามความเสี่ยง ไม่ใช้ผล PSA เพียงค่าเดียวสรุปโรค
แหล่งอ้างอิงCDCปัจจัยพื้นฐานเดียวกันช่วยลดความเสี่ยงได้หลายชนิด
ไม่สูบบุหรี่ ลดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ รักษาน้ำหนัก เคลื่อนไหว รับวัคซีนที่เหมาะสม และลดการสัมผัสสารก่อมะเร็ง เป็นฐานสำคัญ แต่ไม่มีอาหารหรือผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวป้องกันมะเร็งได้ทุกชนิด
แหล่งอ้างอิงWHONUTRITION & BENEFITS
ลดความเสี่ยงหลายทาง ไม่ฝากความหวังไว้กับอาหารชนิดเดียว
- ไม่สูบบุหรี่ ลดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ และป้องกันผิวจากรังสีอัลตราไวโอเลต
- ให้ผัก ผลไม้ ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสีเป็นฐาน ลดขนมหวาน อาหารมัน เนื้อแปรรูป และอาหารแปรรูปสูง พร้อมรักษาน้ำหนักที่เหมาะสม
- ตรวจสอบวัคซีนและการคัดกรองตามวัย รวมถึงแจ้งประวัติมะเร็งในครอบครัวให้แพทย์ทราบ
CONTINUE WITH CONTEXT
อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์
PRIMARY SOURCES