ข้อมูลสุขภาพแบบเข้าใจง่าย
จอประสาทตาเสื่อมตามวัย
โรคของจุดรับภาพชัดที่กระทบการมองตรงกลาง เช่น อ่านหน้า หรือขับรถ ระยะแรกอาจไม่รู้ตัว จึงควรตรวจตาตามความเสี่ยง
สรุปก่อนอ่านต่อ
เรื่องนี้คืออะไร และสำคัญอย่างไร
AMD เกิดจากความเสียหายบริเวณจุดภาพชัดของจอประสาทตา ทำให้ภาพตรงกลางพร่า มืด หรือเส้นตรงดูบิดเบี้ยว ขณะที่การมองด้านข้างอาจยังคงอยู่
ชนิดแห้งมักค่อยเป็นค่อยไป ส่วนชนิดเปียกอาจเปลี่ยนเร็ว การรักษาและอาหารเสริมสูตรเฉพาะมีข้อบ่งใช้ตามระยะ จึงต้องประเมินโดยจักษุแพทย์ก่อน
คำศัพท์สุขภาพ
- AMD
- จอประสาทตาเสื่อมตามวัย ทำให้การมองตรงกลางพร่าหรือบิดเบี้ยว ขณะที่การมองด้านข้างอาจยังคงอยู่
- AREDS และ AREDS2
- ชื่อสูตรวิตามินและแร่ธาตุที่ศึกษาในผู้มีจอประสาทตาเสื่อมบางระยะ ไม่ได้เหมาะกับทุกคนและไม่ใช้แทนการตรวจตา
เกิดอะไรขึ้นในร่างกาย
อธิบายกลไกทีละขั้น
AMD กระทบการมองเห็นตรงกลางมากกว่ารอบข้าง เส้นตรงที่เริ่มบิดหรือจุดกลางภาพหายใหม่ๆ อาจบ่งถึงชนิดเปียก ซึ่งต้องตรวจเร็วเพื่อลดการสูญเสียการมองเห็น
ของเสียสะสมใต้จอประสาทตา
ดรูเซนเกิดบริเวณใต้ชั้นรับภาพและสัมพันธ์กับการทำงานของมาคูลาที่ลดลง
มาคูลาบางลง
เซลล์รับแสงและชั้นพยุงเสื่อม ทำให้รายละเอียดตรงกลางค่อยๆ ลด
บางรายเกิดหลอดเลือดรั่ว
หลอดเลือดใหม่ผิดปกติทำให้บวม เลือดออก และภาพบิดอย่างรวดเร็ว
ค่าหรือเกณฑ์ที่ควรรู้
การเปลี่ยนรูปของเส้นตรงสำคัญกว่ารอให้ค่าสายตาลดมาก
AMD กระทบการมองตรงกลาง การตรวจตาและ OCT แยกชนิดแห้งออกจากชนิดเปียกซึ่งต้องรักษาเร็ว
ตาราง Amsler
ทดสอบตาทีละข้างด้วยแว่นอ่านหนังสือเดิม
- ช่วงอ้างอิง
- เส้นควรดูตรงและช่องไม่หายเมื่อเทียบกับภาพประจำของตน
- ควรนัดประเมิน
- เส้นใหม่ที่บิด เบี้ยว จุดกลางมัว หรือพื้นที่หายควรติดต่อจักษุแพทย์เร็ว
- ควรประเมินเร่งด่วน
- ภาพกลางเปลี่ยนฉับพลันไม่ควรรอนัดประจำ เพราะอาจเป็น AMD ชนิดเปียก
ค่าสายตา
visual acuity ของแต่ละตา
- ช่วงอ้างอิง
- ไม่มีค่าสายตาที่ถือว่าปลอดภัยจาก AMD ระยะแรก
- ควรนัดประเมิน
- ควรเทียบกับค่าครั้งก่อนและความสามารถในการอ่านและจำใบหน้า
- ควรประเมินเร่งด่วน
- การสูญเสียการมองเห็นทันทีหรือมีม่านบังต้องแยกภาวะฉุกเฉินของจอตา
สาเหตุ · อาการ · การตรวจ · การดูแล
ดูข้อมูลสำคัญในที่เดียว
สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
- อายุและประวัติครอบครัว
- สูบบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ปรับได้
- ความดัน ไขมัน และน้ำหนักเกินมีส่วนต่อความเสี่ยง
อาการที่พบบ่อย
- อ่านหนังสือหรือจำหน้าได้ยากขึ้น
- เส้นตรงดูบิดเบี้ยวหรือกลางภาพมัว
- ต้องการแสงมากขึ้น ขณะที่ลานสายตารอบข้างมักยังอยู่
แพทย์ตรวจอย่างไร
- ตรวจจอประสาทตาหลังขยายม่านตา
- ถ่าย OCT เพื่อดูชั้นมาคูลาและของเหลว
- ถ่ายหลอดเลือดหรือภาพเฉพาะเมื่อสงสัยชนิดเปียก
เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ
- หยุดสูบบุหรี่ ดูแลความดันและอาหาร
- ตรวจตาและใช้ตาราง Amsler ตามจักษุแพทย์แนะนำ
- ภาพบิดหรือกลางภาพหายใหม่ๆ ให้ติดต่อจักษุแพทย์โดยเร็ว
เรื่องสำคัญที่ควรรู้
จำประเด็นเหล่านี้ไว้ก่อน
กระทบภาพตรงกลาง
อาจอ่านหนังสือ จำใบหน้า หรือมองรายละเอียดได้ยาก แม้ยังเห็นด้านข้าง
เส้นตรงบิดเบี้ยวเป็นสัญญาณสำคัญ
การเปลี่ยนแปลงใหม่ควรแจ้งจักษุแพทย์ทันที
สูตร AREDS ไม่เหมาะกับทุกคน
ใช้เฉพาะบางระยะและต้องตรวจว่ามีข้อห้ามหรือความเสี่ยงจากส่วนประกอบหรือไม่
อาหารและการดูแลในชีวิตประจำวัน
เริ่มดูแลจากสิ่งที่ทำได้จริง
- งดสูบบุหรี่ รับประทานอาหารหลากหลายที่มีผักใบเขียว และดูแลความดันกับไขมันตามแผนสุขภาพโดยรวม
- ไม่เริ่มสูตรบำรุงตาขนาดสูงเอง ให้จักษุแพทย์ระบุระยะของ AMD และสูตรที่เหมาะสมก่อน
อ่านต่ออย่างเข้าใจ
อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์
แหล่งอ้างอิงหลัก
