DISEASE DEEP DIVE · THALASSEMIA
ธาลัสซีเมีย
ความผิดปกติทางพันธุกรรมของฮีโมโกลบินมีตั้งแต่พาหะที่แทบไม่มีอาการจนถึงโรครุนแรง การรู้สถานะก่อนมีบุตรสำคัญมากในประชากรไทย
READ THE EVIDENCE
SEE THE WHOLE PICTURE
THE WHOLE PICTURE
เข้าใจภาพรวมก่อนลงรายละเอียด
เม็ดเลือดแดงเล็กไม่ได้แปลว่าขาดธาตุเหล็กเสมอ CBC ร่วมกับการวิเคราะห์ฮีโมโกลบินช่วยแยกพาหะธาลัสซีเมียจากภาวะขาดเหล็ก
คู่ที่เป็นพาหะบางชนิดร่วมกันมีโอกาสมีบุตรเป็นโรครุนแรง การตรวจคู่และรับคำปรึกษาทางพันธุกรรมช่วยวางแผนครอบครัวอย่างมีข้อมูล
HOW IT STARTS · WHAT IT CHANGES
โรคนี้เกิดขึ้นในร่างกายอย่างไร
ความรุนแรงกว้างตั้งแต่พาหะที่แทบไม่มีอาการ ไปจนถึงชนิดต้องรับเลือดประจำ เหล็กอาจสะสมจากการดูดซึมเพิ่มและการให้เลือด จึงห้ามซื้อธาตุเหล็กรับประทานเพียงเพราะเม็ดเลือดแดงเล็กโดยไม่ตรวจ
ยีนโกลบินผิดปกติ
การสร้าง alpha หรือ beta chain ลดลง
เม็ดเลือดสร้างไม่สำเร็จ
สายที่เหลือจับกลุ่มและทำลายเซลล์ตั้งแต่ในไขกระดูก
โลหิตจางและเหล็กสะสม
ไขกระดูกขยาย ม้ามทำงานมาก และเหล็กกระทบหัวใจ ตับ ต่อมไร้ท่อได้
CAUSES · SIGNALS · NEXT STEPS
อ่านโรคให้เป็นภาพเดียว
สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
- รับยีนผิดปกติจากพ่อและแม่
- พาหะหนึ่งยีนมักอาการน้อย แต่คู่พาหะมีโอกาสมีบุตรโรครุนแรง
- ไม่ติดต่อและไม่ได้เกิดจากกินธาตุเหล็กน้อย
อาการที่พบบ่อย
- ซีด เหนื่อย ตัวเหลือง หรือม้ามโต
- เด็กโตช้า กระดูกใบหน้าเปลี่ยนในชนิดรุนแรง
- พาหะมักพบเม็ดเลือดแดงเล็กจากการตรวจทั่วไป
แพทย์ตรวจอย่างไร
- CBC และลักษณะเม็ดเลือด
- hemoglobin analysis และตรวจยีนเมื่อจำเป็น
- ตรวจ ferritin/เหล็กและคัดกรองคู่สมรสก่อนมีบุตร
เริ่มดูแลอย่างเป็นระบบ
- รับเลือดและยาขับเหล็กตามชนิดโรค
- ไม่เสริมเหล็กถ้าไม่ได้ยืนยันว่าขาด
- วางแผนครอบครัวและติดตามหัวใจ ตับ กระดูก และฮอร์โมน
WHAT MATTERS
เรื่องสำคัญที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ
พาหะไม่เท่ากับผู้ป่วยรุนแรง
คนเป็นพาหะจำนวนมากใช้ชีวิตปกติ แต่อาจมีเม็ดเลือดแดงเล็ก
ไม่ควรกินธาตุเหล็กจากผล MCV ต่ำอย่างเดียว
ควรยืนยันภาวะขาดเหล็ก เพราะเหล็กเกินเป็นปัญหาในผู้ป่วยบางกลุ่ม
โรครุนแรงต้องดูแลหลายระบบ
การให้เลือด ยาขับเหล็ก หัวใจ ตับ กระดูก และฮอร์โมนต้องอยู่ในแผนเดียวกัน
NUTRITION & BENEFITS
โภชนาการที่ช่วยเสริมการดูแล
- กินอาหารสมดุลและรับกรดโฟลิกหรือสารอาหารตามทีมรักษา ไม่ใช้ธาตุเหล็กเองหากยังไม่ยืนยันว่าขาด
- ผู้รับเลือดประจำควรทำตามแผนยาขับเหล็กและหลีกเลี่ยงวิตามินหรือสมุนไพรขนาดสูงที่ไม่ผ่านการตรวจ
CONTINUE WITH CONTEXT
อ่านต่อให้ครบทั้งสุขภาพและผลิตภัณฑ์
PRIMARY SOURCES